Zamek Książąt Pomorskich – Muzeum w Darłowie

Nad samym brzegiem Wieprzy, na sztucznej wyspie między rzeką a Kanałem Młyńskim, stoi jedyny w Polsce nadmorski gotycki zamek. To nie kolejna zrujnowana warownia z tabliczką informacyjną – Zamek Książąt Pomorskich w Darłowie od prawie wieku pełni funkcję muzeum i można przejść się po jego komnatach, wejść na wieżę, a przy okazji zobaczyć zbiory, które zaskakują różnorodnością. Od sztuki wschodniej przez narzędzia tortur po wystawę morską.

Historia tego miejsca sięga 1352 roku, kiedy książę Bogusław V postanowił wznieść tu swoją siedzibę. To był czas, gdy Darłowo zaczynało współpracę z Hanzą i potrzebowało mocnego punktu obronnego. Zamek powstał na planie zbliżonym do kwadratu, z wieżą wysokości 24 metrów – charakterystyczną bryłą, którą widać już z daleka.

Od książęcej siedziby przez więzienie do muzeum

W połowie XV wieku zamek przeszedł gruntowną przebudowę. Eryk Pomorski, który mieszkał tu w latach 1449-1459, wzmocnił funkcje obronne na wzór duńskiego zamku Kronborg. To ciekawy moment w historii tego miejsca – Eryk był postacią nietuzinkową, a jego związki z Darłowem pozostawiły ślad w zamkowych zbiorach. Można tu zobaczyć gobelin przedstawiający jego powrót z Gotlandii.

Kolejne wieki przyniosły zamkowi różne wcielenia, niekoniecznie prestiżowe. W XVIII i XIX wieku mieściły się tu magazyny, szpital, sąd i więzienie. W 1807-1808 funkcjonował tu szpital dla żołnierzy napoleońskich. Dopiero w 1930 roku, za sprawą króla Danii Chrystiana X Glücksburga, zamek stał się muzeum. Ta funkcja przetrwała nawet II wojnę światową – budowla wyszła z niej niemal bez szwanku, podczas gdy samo miasto ucierpiało znacznie.

W czasie powstania styczniowego królowie Danii walczyli o odzyskanie zamku książęcego w Darłowie. Chrystian IX po długich staraniach odzyskał zamek, ale nie całe miasto – dynastia Glücksburgów zarządzała nim aż do 1912 roku.

Co zobaczysz w zamkowych komnatach

Zwiedzanie zaczyna się od Sali Przyjęć, gdzie na ścianach wiszą portrety książąt pomorskich związanych z Darłowem. To kopie z galerii w Muzeum Narodowym w Szczecinie, ale robią wrażenie – zwłaszcza dziesięciopolowy herb Księstwa Pomorskiego, który uformował się na przełomie XV i XVI wieku.

Dalej trafiasz do Sali Rycerskiej z końca XIV wieku. Ma gwiaździste sklepienie, cztery wielkie okna wychodzące na dziedziniec i atmosferę, która przenosi w czasy, gdy tu rzeczywiście odbywały się książęce uczty. W 1840 roku, po koronacji króla Prus Fryderyka Wilhelma IV, organizowano tu bankiety na cześć nowego władcy.

Wystawa morska to jedna z ciekawszych części muzeum. Znajdziesz tu ekspozycje tematyczne – od kłusownictwa przez wojenne okręty morskie po cykl życia łososia. Dla nadmorskiego miasta to naturalny temat, ale podany w sposób, który zainteresuje też osoby z głębi kraju.

W bocznej komnacie w połowie wieży czeka wystawa ptaków. Wejście na wieżę to osobna przygoda – bardzo wąskie, efektownie oświetlone schody prowadzą na szczyt. W pogodne dni widać stąd brzeg morski, co przy wysokości 24 metrów daje całkiem niezły punkt widokowy.

Zbiory, które zaskakują różnorodnością

Muzeum gromadzi ponad 3000 pozycji inwentarzowych. To zbiory artystyczno-historyczne, etnograficzne, rybacko-morskie i przyrodnicze. Część z nich może zaskoczyć – kolekcja sztuki wschodniej z japońskimi wazami i naczyniami oraz okładką Koranu niekoniecznie kojarzy się z pomorskim zamkiem. Są też zabytkowe meble barokowe, narzędzia tortur (te zawsze przyciągają uwagę), historyczne foldery reklamowe miasta i fotografie sprzed lat.

Zamek założono na sztucznej wyspie między Wieprzą a Kanałem Młyńskim. Wzniesiony został z cegły na planie prostokąta o wymiarach 31 × 35 metrów i posiadał dwie bramy – jedną w wysokiej wieży, drugą prowadzącą bezpośrednio do miasta.

Remont, który uratował zamek

W latach 1971-1988 przeprowadzono kapitalny remont i rewaloryzację obiektu. To była gruntowna praca – uwzględniono wszystkie zachowane źródła pisane i ikonograficzne oraz wyniki badań archeologicznych. Chodziło o utrzymanie bryły zamku i układu wnętrz z nawiązaniem do początku XVII wieku, przy jednoczesnym wyeksponowaniu oryginalnych gotyckich elementów.

Zrekonstruowano między innymi sklepienie gwiaździste w Sali Rycerskiej, dansker (latrynę zamkową) na zewnętrznej elewacji oraz renesansowy kominek na pierwszym piętrze. 22 października 1988 roku zamek ponownie otworzył się dla zwiedzających. Wcześniejszy remont z lat 1929-1935, choć przeprowadzony bez badań archeologicznych i z wieloma nieścisłościami, zakończył przynajmniej proces dewastacji.

Dla kogo to miejsce

Zamek sprawdzi się jako cel wycieczki dla całej rodziny. Dzieci zainteresują narzędzia tortur i wejście na wieżę, dorośli znajdą coś dla siebie w zbiorach historycznych i artystycznych. Miłośnicy historii docenią autentyczność miejsca i jego burzliwe dzieje. To też dobry punkt programu, jeśli ktoś szuka atrakcji na dzień bez plaży – latem, gdy temperatura sięga 30 stopni, w zamkowych murach panuje przyjemny chłód.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć około godziny, może półtorej, jeśli ktoś chce spokojnie obejrzeć wszystkie wystawy i wejść na wieżę. Dziedziniec zamkowy latem jest płatny, ale osoby wykupujące bilet na wystawę nie płacą za wstęp na dziedziniec.

Legenda głosi, że nocą po zamku przechadza się Biała Dama. W ciągu dnia można za to spokojnie zwiedzać wystawy sztuki i inne atrakcje bez obaw o nadprzyrodzone spotkania.

Praktyczne informacje: ceny, godziny otwarcia, dojazd

Zamek znajduje się przy ulicy Zamkowej 4 w Darłowie, w samym centrum starego miasta. Dojazd jest prosty – zarówno samochodem (parking w okolicy), jak i pieszo z innych części Darłowa. Z nadmorskiej części miasta to około 15-20 minut spaceru.

Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu:

• Od 1 maja do 31 sierpnia: codziennie w godzinach 10:00-18:00, kasa czynna do 17:00
• We wrześniu: codziennie w godzinach 10:00-16:00, kasa czynna do 15:00
• Od października do kwietnia: środa-niedziela w godzinach 10:00-16:00, kasa czynna do 15:00

Muzeum jest nieczynne w niektóre święta: Nowy Rok, Wielkanoc, Wszystkich Świętych i Święto Niepodległości. Warto to sprawdzić przed wizytą.

Ceny biletów są dostępne na stronie muzeum oraz w kasie. Przysługują ulgi dla osób powyżej 65. roku życia, emerytów, rencistów i osób niepełnosprawnych wraz z opiekunami. Bezpłatne wejście mają między innymi członkowie ICOM i ICOMOS oraz posiadacze Karty Polaka. Lekcje muzealne kosztują 20 złotych od osoby.

Kontakt: telefon/faks +48 94 314 23 51, e-mail [email protected]. W sezonie letnim, od maja do września, wejście do muzeum odbywa się na bieżąco, w zależności od liczby zwiedzających. Ostatnie wejście możliwe jest na godzinę przed zamknięciem.

W muzeum często odbywają się wydarzenia kulturalne – koncerty, wystawy czasowe, warsztaty. Warto zajrzeć na stronę zamekdarlowo.pl, żeby sprawdzić aktualny program. Czasem trafia się coś ciekawego, co wzbogaci zwykłe zwiedzanie.